World News

Βιταμίνη D για την πρόληψη της οστεοπόρωσης

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη απαραίτητη στη καθημερινή διατροφή. Η σύνθεσή της γίνεται στο δέρμα με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ενώ υπάρχει και σε τροφές όπως τα λιπαρά ψάρια, ο κρόκος του αυγού, και τα εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά και δημητριακά. Οι μορφές της είναι η εργοκαλσιφερόλη (βιταμίνη D2) και η χοληκαλσιφερόλη (βιταμίνη D3). 

Η βιταμίνη D συμβάλλει στην κανονική απορρόφηση / αξιοποίηση του ασβεστίου και του φωσφόρου, στα φυσιολογικά επίπεδα ασβεστίου στο αίμα, στη διατήρηση των φυσιολογικών οστών, στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας των μυών, στη διατήρηση των φυσιολογικών δοντιών, στην κανονική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, έχει ένα ρόλο στη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης, συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου πτώσης που συνδέεται με την αστάθεια της στάσης του σώματος και την μυϊκή αδυναμία. Απαιτείται για τη φυσιολογική ανάπτυξη και ανάπτυξη του οστού στα παιδιά, συμβάλλει στην κανονική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος στα παιδιά.

Τι είναι η Βιταμίνη D;

H βιταμίνη D ή βιταμίνη του ήλιου, είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη, η σύνθεση της οποίας:

  • Απαιτεί έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία (90%),

  • Μικρό μέρος των αναγκών της προέρχεται από τις τροφές (10%).

Ο οργανισμός παράγει τη βιταμίνη D όταν η ηλιακή ακτινοβολία έρχεται σε επαφή με το δέρμα. Παράγεται όταν το φως του ήλιου (ακτίνες UV), μετατρέπει τη δεϋδροχοληστερόλη σε προβιταμίνη D3. Στη συνέχεια, η θερμότητα του ήλιου συμβάλει στο να μετατρέψει ο οργανισμός την προβιταμίνη D3 σε βιταμίνη D3. Τέλος, μετατρέπεται στο ήπαρ σε 25-υδροξυβιταμίνη D.

Ο χρόνος έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία που απαιτείται για τη σύνθεση των απαραίτητων ποσών βιταμίνης D εξαρτάται από την ηλικία, το χρώμα του δέρματος, την εποχή όπως επίσης και από τη χρήση αντιηλιακού. Συνήθως 10-15 λεπτά έκθεσης είναι αρκετά την άνοιξη και το καλοκαίρι, ενώ ο χρόνος είναι διπλάσιος κατά τους χειμερινούς μήνες.

Ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη D;

Τροφές στις οποίες βρίσκεται η βιταμίνη D είναι τα λιπαρά ψάρια (ρέγκα, σολομός, τόνος, λαυράκι, φαγκρί, κολιός, σαρδέλες), η μαργαρίνη, το συκώτι, το μουρουνέλαιο, ο κρόκος του αυγού και τα εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά και δημητριακά πρωινού.

Εκτός των τροφών υπάρχει διαθέσιμη και στη μορφή των συμπληρωμάτων διατροφής. Συστήνεται τα συμπληρώματα βιταμίνης D να λαμβάνονται παρουσία γεύματος που περιέχει λίπος ή μετά το φαγητό, και επίσης να αποφεύγονται τα γαλακτοκομικά με 0% λιπαρά.

Ποιές είναι οι μορφές της βιταμίνης D;

H βιταμίνη D υπάρχει σε δύο μορφές:

  • Tην εργοκαλσιφερόλη (βιταμίνη D2) η οποία προέρχεται από φυτικές πηγές

  • Tη χοληκαλσιφερόλη (βιταμίνη D3), η οποία παράγεται από όλα τα θηλαστικά και τα ψάρια και θεωρείται ότι είναι πιο άμεσα απορροφήσιμη.

Στα συμπληρώματα διατροφής υπάρχει με τη μορφή D3 ή σαν συνδιασμός της D2 και της D3, σε αναβράζοντα δισκία. Σε ταμπλέτες, σε κάψουλες, σε μαλακές κάψουλες (softgels), σε σταγόνες, σε σπρέι (υπογλώσσιο ή λιποσωμιακό), σε μασώμενα ή και διασπειρώμενα στο στόμα δισκία, σε φακελάκια. Επίσης το μαγνήσιο και η βιταμίνη K είναι συνεργιστικοί παράγοντες για την αξιοποίηση της βιταμίνης D από τα οστά, ενώ σε συνδιασμό με τη βιταμίνη A χορηγείται για συγκεκριμένα δερματικά προβλήματα.

Στα φαρμακευτικά σκευάσματα εκτός των D2, D3, είναι διαθέσιμη με τη μορφή της αλφακαλσιδόλης (alfacalcidol), της καλσιφεδίολης (calcifediol), και της καλσιτριόλης (calcitriol) σε κάψουλες, σε ενέσιμη μορφή και σε δερματική αλοιφή.

Βιταμίνη D: δράσεις και οφέλη

  • Συμβάλλει στη φυσιολογική απορρόφηση/χρησιμοποίηση του ασβεστίου και του φωσφόρου

  • Συμβάλλει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων ασβεστίου στο αίμα

  • Συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής κατάστασης των οστών

  • Συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας των μυών

  • Συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής κατάστασης των δοντιών

  • Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος

  • Συμμετέχει στη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης.

Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη (ΣΗΠ)

  • Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι τα 10 μg/400 IU για τα βρέφη μέχρι 1 έτους, τα 15 μg/600 IU για τα παιδιά άνω του 1 έτους, τους εφήβους, τις έγκυες, τις θηλάζουσες και τους ενήλικες έως 70 ετών, και τα 20 μg για τους υπερήλικες άνω των 70 ετών.

  • Το ανώτερο επιτρεπόμενο όριο (upper level) είναι τα 25 μg/1000 IU για τα βρέφη μέχρι 1 έτους, τα 50 μg/2000 IU για τα παιδιά και τους εφήβους, τα 100 μg/4000 IU για τους ενήλικες, τους υπερήλικες, τις έγκυες και τις θηλάζουσες.

  • Η βιταμίνη D αποθηκεύεται στο σώμα, για το λόγο αυτό η θεραπευτική δοσολογία θα πρέπει να χορηγείται και να παρακολουθείται από γιατρό.

Ανεπάρκεια και έλλειψη

Ο έλεγχος στο αίμα θα πρέπει να γίνεται μια φορά το χρόνο, κυρίως κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα συμπτώματα ενδέχεται να παραπέμπουν και σε άλλες παθήσεις, γι' αυτό η έλλειψη θα πρέπει να επιβεβαιώνεται με εξέταση αίματος. Τα επίπεδα βιταμίνης D στον οργανισμό μετρώνται με μια αιματολογική εξέταση που ονομάζεται 25-υδρόξυ βιταμίνη D ή 25 (OH) D3.

Τιμές μεγαλύτερες από 30 ng/ml θεωρούνται φυσιολογικές, μεταξύ 20-30 ng/ml θεωρούνται ενδεικτικές ανεπάρκειας, ενώ μικρότερες από 20 ng/ml θεωρούνται ενδεικτικές έλλειψης. Η διόρθωση της ανεπάρκειας και της έλλειψης γίνεται από τον γιατρό με την αντίστοιχη δοσολογία και παρακολούθηση των επιπέδων.

Τι προκαλεί η έλλειψη;

Η χρόνια έλλειψη βιταμίνης D προκαλεί μειωμένη απορρόφηση ασβεστίου και φωσφόρου, αυξάνει τις πιθανότητες ραχίτιδας στα παιδιά, καθώς και οστεομαλακία και οστεοπόρωσης στους ενήλικες. Για το λόγο αυτό συστήνεται η λήψη σε συμπλήρωμα, ιδιαίτερα στις ομάδες κινδύνου. Χαμηλά επίπεδα φαίνεται πως σχετίζονται με την εμφάνιση παχυσαρκίας, ψωρίασης, καρδιαγγειακής νόσου, αυτοάνοσες παθήσεις, ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα και διαβήτη. Πολύ σημαντικός είναι ο ρόλος της βιταμίνης στην περίοδο της εγκυμοσύνης. Συμπτώματα που υποδηλώνουν έλλειψη είναι: αυξημένο αίσθημα κόπωσης, ασθενές ανοσοποιητικό, μυϊκή αδυναμία, κράμπες.

Αυξημένες πιθανότητες έλλειψης έχουν βρέφη, παιδιά και ενήλικες που δεν εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία, άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα καθώς η μελανίνη δρα σαν φίλτρο στην απορρόφηση της UVB ακτινοβολίας, άτομα με μικρή ή μηδενική έκθεση στον ήλιο όπως οι ηλικιωμένοι, οι κλινήρεις ή άτομα που καλύπτουν πλήρως το δέρμα τους με ρούχα και αντιηλιακά, οι έγκυες, οι θηλάζουσες, οι χορτοφάγοι και τα άτομα με σύνδρομα δυσαπορρόφησης (κοιλιοκάκη, κυστική ίνωση, νόσος Crohn, σύνδρομο βραχέως εντέρου).

Προφυλάξεις, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις:

Η βιταμίνη D δεν θα πρέπει να λαμβάνεται από άτομα με υπερασβεσταιμία, αρτηριοσκλήρωση, σαρκοείδωση, ιστοπλάσμωση, υπερπαραθυροειδισμό, λέμφωμα, νεφρολιθίαση, νεφρική οστεοδυστροφία και υπερφωσφατιναιμία.

Επίσης παρουσιάζει ανεπιθύμητες αλληλεπιδράσεις με ορισμένα φάρμακα όπως η βεραπαμίλη, τα οιστρογόνα, τα αντιπηκτικά (π.χ. βαρφαρίνη, ηπαρίνες), τα θειαζιδικά διουρητικά. Η υγρή παραφίνη μειώνει σημαντικά την απορρόφηση της, ενώ ο μεταβολισμός της βιταμίνης D, μπορεί να επηρεαστεί από ορισμένα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των βαρβιτουρικών, της φαινοβαρβιτάλης, της ισονιαζιδης και των στατινών.

Η λήψη της σε ποσότητες μέχρι 15 μg/600 IU ημερησίως κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό είναι ασφαλής με ιατρική παρακολούθηση. Η βιταμίνη D είναι ενδεχομένως επισφαλής όταν χρησιμοποιείται σε μεγαλύτερες ποσότητες.

Το Vita4you σας ενημερώνει ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν την ισορροπημένη διατροφή ή την ιατρική συμβουλή/γνωμάτευση και δεν είναι φάρμακα.

Υπερβιταμίνωση και υπερδοσολογία

Η υπερδοσολογία προκαλεί υπερασβεσταιμία, ανορεξία, δυσκοιλιότητα, ξηροστομία, ναυτία, πολυδιψία, αδυναμία, πόνους στα οστά, καρδιακές αρρυθμίες, αύξηση της αρτηριακής πίεσης και νεφρικές βλάβες.

Η βιταμίνη D σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να είναι τοξική, καθώς ως λιποδιαλυτή βιταμίνη αποθηκεύεται στο λίπος του σώματος. Η τοξικότητα δεν είναι συχνή, αλλά δεν είναι και αδύνατο να εμφανιστεί. Είναι πιθανό να υπάρξει υπερβιταμίνωση λόγω υπερβολικής κατανάλωσης τροφίμων εμπλουτισμένων σε βιταμίνη D ή από υπερπρόσληψη συμπληρωμάτων διατροφής.

Το Vita4you σας ενημερώνει ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν την ισορροπημένη διατροφή, τον υγιεινό τρόπο ζωής ή την ιατρική συμβουλή/γνωμάτευση, δεν είναι φάρμακα και δεν προορίζονται για την πρόληψη, αγωγή ή θεραπεία ανθρώπινης νόσου.

Το Vita4you καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να διασφαλίσει την ακρίβεια και την επιστημονική εγκυρότητα των πληροφοριών που παρέχονται στον ιστότοπο. Σε περίπτωση που διαπιστώσετε οποιαδήποτε απόκλιση ή έχετε κάποια απορία σχετικά με το περιεχόμενο παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μας.

Βιβλιογραφία

Muscogiuri G. Vitamin D: past, present and future perspectives in the prevention of chronic diseases. Eur J Clin Nutr. 2018 Sep;72(9):1221-1225.

Grant WB. Vitamin D and health in the Mediterranean countries. Hormones (Athens). 2018 Sep 12. [Epub ahead of print]

National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin D.

EFSA NDA Panel (EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies), 2016. Scientific opinion on Dietary Reference Values for vitamin D. EFSA Journal 2016;14(10):4547

Disclaimer: The information that is not marked by this website is the program that automatically obtains the Internet. The purpose is to deliver more information. It does not mean that this website agrees with its views and is responsible for its authenticity.such pages infringe your rights, Please send an email to the webmaster and provide relevant certification (copyright certificate, front and back of ID card, infringement link), the webmaster will delete it within 12 hours of receiving the email.